What is Focus Peaking

สายถ่ายภาพกลางคืนหรือคนที่ชอบถ่าย Night Portrait น่าจะเคยเจอปัญหานี้กันใช่ไหมคะ เวลาแสงน้อยทีไร ระบบ Auto Focus หรือ AF ของกล้องมักจะงอแง หาโฟกัสไม่เจอ หมุนไปหมุนมาจนพลาดช็อตสำคัญ บอกเลยว่าปัญหานี้แก้ได้ง่ายๆ ด้วยเครื่องมือที่เรียกว่า Focus Peaking ค่ะ แล้วมันทำงานยังไง ทำไมถึงดีกว่า AF ในที่มืด วันนี้จะมาแฉให้ฟังหมดเปลือกเลย

Focus Peaking คืออะไร ทำไมถึงเป็นฮีโร่ในที่มืด

คือ ทำงานโดยการวิเคราะห์ภาพแบบดิจิทัล เพื่อหาพื้นที่ที่มีคอนทราสต์สูง อธิบายง่ายๆ คือถ้าภาพของเราอยู่ในโฟกัส ขอบของวัตถุจะมีความคมชัด ซึ่งก็คือคอนทราสต์สูง แต่ถ้าภาพเบลอ ขอบจะดูฟุ้งๆ ซอฟต์ๆ หรือคอนทราสต์ต่ำนั่นเอง

ระบบประมวลผลของกล้องจะสแกนภาพวิดีโอหลายล้านครั้งต่อวินาทีด้วยฟิลเตอร์ตรวจจับขอบภาพ พอเจอปุ๊บ กล้องก็จะระบายสีไฮไลต์ที่เราเลือกไว้ เช่น สีแดง สีเหลือง หรือสีขาว ลงบนขอบที่คมชัดนั้นทันที ทำให้เราเห็นเป็นแสงระยิบระยับ หรือ Shimmer เกาะอยู่บนวัตถุที่ชัด ไม่ต้องมานั่งเพ่งจอ LCD เล็กๆ ให้ปวดตาอีกต่อไป

พอหมุนวงแหวนโฟกัสแล้วเห็นไฮไลต์ขยับไปเกาะตรงจุดที่เราต้องการ เช่น ขยับจากฉากหลัง มาที่หู แล้วมาหยุดที่ดวงตาและขนตาของนางแบบ ก็กดชัตเตอร์ได้เลย ภาพคมกริบแน่นอน

3 สเต็ปง่ายๆ เปิดใช้งาน สำหรับมือใหม่

 ถึงแต่ละแบรนด์จะซ่อนเมนูไว้ต่างกันนิดหน่อย แต่วิธีเปิดใช้งานก็คล้ายกันหมด ทำตามนี้ได้เลย

1. เปลี่ยนโหมดเป็น Manual Focus (MF) : อันดับแรกต้องปรับเลนส์หรือกล้องให้เป็น MF ก่อน เพราะถ้ายังอยู่ในโหมด AF ระบบ Peaking มักจะไม่ทำงาน ลองหาปุ่มสวิตช์ AF/MF ที่ข้างเลนส์ หรือตั้งค่าในเมนูกล้องได้เลย
2. เปิดฟีเจอร์ Peaking ในเมนู : เข้าไปที่การตั้งค่าของกล้อง (มักจะอยู่ในหมวด Focus Assist หรือ Display Settings) มองหาคำว่า Peaking Setting หรือ Peaking Display แล้วกดเปิด (ON)
3. หมุนวงแหวนโฟกัส : พอมองผ่านจอ LCD หรือช่องมองภาพ (EVF) แล้วลองหมุนวงแหวนโฟกัสดู จะเห็นไฮไลต์ หรือแสงระยิบระยับเกาะตามขอบวัตถุ หมุนจนกว่าไฮไลต์จะไปสว่างสุดตรงจุดที่เราต้องการ แล้วกดชัตเตอร์ได้เลย

ทำไมกล้อง Auto Focus ถึงชอบงอแงตอนแสงน้อย

เซนเซอร์ Autofocus ทั่วไปต้องการแสงและคอนทราสต์ที่เพียงพอในการทำงาน พอเราไปถ่ายในสภาพแวดล้อมที่แสงน้อย กล้องจะหาขอบวัตถุไม่เจอ เลนส์ก็เลยมีอาการเดินหน้าถอยหลัง ซูมเข้าซูมออก เพื่อพยายามหาจุดโฟกัสแต่ก็ล็อกไม่ได้สักที

ในทางกลับกัน Focus Peaking สามารถตรวจจับคอนทราสต์ของขอบภาพได้แม้ในสภาพแสงน้อยหรือภาพมีเกรน ซึ่งเป็นจุดที่ระบบ AF มองข้ามไป แค่เราสลับกล้องมาใช้ Manual Focus หรือ MF แล้วมองหาไฮไลต์บนจอ เราก็จะสามารถล็อกโฟกัสในที่มืดได้เร็วกว่าการรอให้มอเตอร์กล้องเดาหาโฟกัสให้เราซะอีก

นอกจากที่มืดแล้ว Focus Peaking ยังเป็นฮีโร่ในสถานการณ์ไหนอีกบ้าง?

การถ่ายมาโคร

งานถ่าย Macro หรือถ่ายภาพระยะใกล้มากๆ นั้น Depth of Field แคบมากจนบางทีวัดเป็นมิลลิเมตรได้เลย ระบบ AF มักจะเผลอไปล็อกโฟกัสผิดจุด เช่น แทนที่จะจับตาแมลง กลับไปโฟกัสที่ขาหรือใบไม้ข้างหลังแทน Focus Peaking ช่วยแก้ปัญหานี้ได้ดีมาก เพราะเราจะเห็นไฮไลต์เกาะอยู่บนพื้นผิวที่ชัดจริงๆ รู้ทันทีว่าโฟกัสตรงจุดที่ต้องการแล้วหรือยัง

ใช้เลนส์วินเทจก็ไม่ใช่ปัญหา

ข้อดีอีกอย่างของกล้อง Mirrorless คือสามารถต่อเลนส์รุ่นเก่าหรือ Legacy Glass เช่น Canon FD, Nikon AI หรือ Minolta ผ่านอะแดปเตอร์ได้ค่ะ แต่เลนส์พวกนี้ไม่มีหน้าสัมผัสอิเล็กทรอนิกส์ AF จึงใช้ไม่ได้ Focus Peaking เลยกลายเป็นตัวช่วยสำคัญที่ทำให้การโฟกัสด้วยมือบนเลนส์วินเทจทำได้แม่นยำและเร็วกว่าสมัยที่ใช้กับกล้องฟิล์มต้นตำรับอีกด้วย

เทคนิคเซ็ตอัปสำหรับสาย Low Light ให้เป๊ะปัง

เลือกสี Peaking ให้รอด 

อย่าใช้แค่สีค่าเริ่มต้นนะคะ สำหรับการถ่ายในที่มืด แนะนำให้เลือกสีเหลืองหรือสีขาวค่ะ เพราะเป็นสีที่เหมาะในการรับมือกับสถานการณ์แสงน้อย ช่วยให้มองเห็นไฮไลต์ได้ชัดเจนกว่าสีแดง ซึ่งนอกจากจะกลืนหายในเงามืดแล้ว ยังอาจกลืนไปกับโทนผิวของนางแบบได้ด้วย โดยเฉพาะงาน Portrait ค่ะ

ระวังกับดัก High ISO 

อันนี้คือจุดตายของหลายคนเลยค่ะ พอแสงน้อยเรามักจะดัน ISO สูงๆ เช่น ISO 3200 ขึ้นไป สิ่งที่ตามมาคือสัญญาณรบกวนดิจิทัล หรือ Noise ซึ่งระบบประมวลผลของกล้องจะเข้าใจผิดคิดว่ามันคือคอนทราสต์สูง ผลก็คือหน้าจอจะเต็มไปด้วยไฮไลต์แบบคลื่นแทรกจนแยกไม่ออกว่าตรงไหนคือตัวแบบจริงๆ วิธีแก้คือ ในสถานการณ์แสงน้อย ให้ลดระดับความไวของ Peaking ลงเป็น Low หรือปิดไปเลยแล้วหันไปใช้ฟีเจอร์ Focus Magnification แทน

ตั้งค่า Sensitivity ให้ถูก 

กล้องส่วนใหญ่จะมีระดับความไวให้เลือกคือ High Mid และ Low มือใหม่มักจะเลือก High เพราะสีมันขึ้นชัดดี แต่มันจะมีข้อเสียคือกล้องจะใจดีเกินไป เหมาเอาพื้นที่ที่พอรับได้ว่าชัดมาทำไฮไลต์หมด พอเอาไปเปิดดูบนจอ 4K ภาพจะดูซอฟต์ สำหรับงานที่ต้องการความแม่นยำสูง แนะนำให้ตั้งค่าความไวที่ Low หรือ Mid เท่านั้น กล้องจะไฮไลต์เฉพาะขอบที่คมกริบจริงๆ

แต่ถ้าต้องการความเร็วในการถ่าย เช่น งานอีเวนต์หรือสตรีทโฟโต้ที่ไม่มีเวลาเพ่งมาก การตั้ง High ก็ยังมีประโยชน์ในแบบของมันค่ะ เพราะไฮไลต์จะขึ้นชัดและอ่านง่าย ทำให้โฟกัสได้เร็วขึ้น แลกกับความเป๊ะที่ลดลงเล็กน้อย

ใช้ Focus Magnification เป็นตัวช่วยเสริม 

ให้ภาพมุมกว้าง ไม่ได้เจาะจงรายละเอียดเล็กๆ ถ้าต้องการความเป๊ะระดับเส้นขนตานักแสดง แนะนำให้ใช้ Peaking หมุนหาโฟกัสให้เข้าเป้าสัก 90 เปอร์เซ็นต์ จากนั้นให้กด Punch-In หรือซูมภาพเพื่อเช็กความคมชัดในอีก 10 เปอร์เซ็นต์สุดท้ายค่ะ

ระวังพัง! เมื่อถ่ายผ่านสิ่งกีดขวาง

เพราะ Focus Peaking ชอบวิ่งเข้าหาขอบคมๆ มันเลยมักจะไปจับไฮไลต์ที่สิ่งกีดขวางด้านหน้าแทน เช่น รั้วตาข่าย กระจกเปื้อนๆ หรือใบไม้ ถ้าเห็นไฮไลต์ขึ้นที่ฉากหน้า อย่าเพิ่งด่วนสรุปว่าตัวแบบเราจะชัดนะคะ ต้องเช็กให้ชัวร์ว่าไฮไลต์มันทะลุไปเกาะที่ดวงตาของตัวแบบเราจริงๆ ไม่ใช่ไปกองอยู่ตรงรั้วหน้ากล้อง

อัปเลเวลความโปรด้วย External Monitor และระบบไร้สาย

ถ้าต้องรับงานสเกลใหญ่ขึ้น การพึ่งพาแค่หน้าจอ LCD ขนาด 3 นิ้วของกล้องอาจจะมีข้อจำกัด โดยเฉพาะงานถ่ายวิดีโอ 4K หรือ 8K หน้าจอเล็กๆ ไม่สามารถแสดงความละเอียดได้มากพอที่จะตัดสินความคมชัดได้แบบเป๊ะๆ ภาพที่ดูชัดบนจอ 3 นิ้ว อาจจะเบลอเมื่อไปเปิดบนจอคอมพิวเตอร์

มือโปรส่วนใหญ่จึงนิยมใช้จอภาพภายนอก หรือ External Monitor จากแบรนด์อย่าง Hollyland Pyro Series ซึ่งจอที่มีขนาด 5 ถึง 7 นิ้วขึ้นไป จะช่วยให้เห็นไฮไลต์ชัดเจนขึ้น แถมยังปรับความเข้ม ความหนา และสีได้ดีกว่าออปชันที่ติดมากับกล้อง

ยิ่งถ้าเป็นการทำงานระดับไฮเอนด์ที่มี Focus Puller หรือผู้ช่วยกล้องคอยหมุนโฟกัสแยกต่างหาก เพื่อไม่ให้กล้องสั่นหรือไปเกะกะคนถือกล้อง การใช้ระบบส่งสัญญาณวิดีโอไร้สายถือเป็นมาตรฐานเลยค่ะ

อย่างระบบของ Hollyland Pyro 5 กล้องจะส่งภาพวิดีโอที่คลีนและคุณภาพสูงตรงไปที่จอของคนดึงโฟกัสเลย ตัวนี้เป็นจอภาพพกพาขนาด 5 นิ้วครึ่ง ที่รวมทั้งตัวส่งสัญญาณแบบ 1 TX ตัวรับสัญญาณแบบ 4 RX และหน้าจอทัชสกรีนความสว่างสูง 1500 Nits ไว้ในตัวเดียว มีระยะส่งไกล 400 เมตรแบบ Line of Sight พร้อมพอร์ต SDI และ HDMI รองรับ Dual-Band และ Camera Control แถมยังทำงานร่วมกับระบบนิเวศของ Pyro ซีรีส์อย่าง Pyro S Pyro H และ Pyro 7 ได้แบบไร้รอยต่อ ทำให้ทีมงานเห็น Peaking ได้ชัดเจนแม้อยู่กลางแดดจ้า

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Focus Peaking จะติดเข้าไปในภาพถ่ายหรือวิดีโอตอนจบไหม 

ไม่ติดแน่นอน เพราะเป็นแค่ภาพซ้อนทับบนหน้าจอเพื่อใช้เช็กภาพตอนถ่ายเท่านั้น คล้ายกับพวกไอคอนแบตเตอรี่ ฮิสโตแกรม หรือลายทางม้าลาย (Zebra Stripes) ถึงเราจะเห็นไฮไลต์สีบนจอ LCD หรือช่องมองภาพอิเล็กทรอนิกส์ (EVF) ตอนถ่าย แต่มันจะไม่ถูกบันทึกลงในเมมโมรีการ์ด ภาพสุดท้ายที่ได้จะคลีนและไม่มีสีพวกนี้ติดไปแน่นอน

ใช้สีไหนดีที่สุด

ไม่มีสีไหนที่ดีที่สุดแบบตายตัว การเลือกสีที่ใช่ขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมตอนถ่ายภาพล้วนๆ เราต้องเลือกสีที่ตัดกับตัวแบบให้เกิดคอนทราสต์มากที่สุด เพื่อให้มองเห็นไฮไลต์ได้ชัดเจน

• สีแดง: เป็นสีมาตรฐานที่คนใช้บ่อยสุด แต่ควรเลี่ยงถ้าต้องถ่ายดอกไม้สีแดงหรือผิวคนโทนอุ่น
• สีเหลืองหรือสีขาว: เหมาะมากสำหรับสถานการณ์แสงน้อยหรือตัวแบบที่มีสีเข้ม
• สีน้ำเงิน: เหมาะสำหรับฉากที่มีโทนสีอุ่น เช่น ตอนพระอาทิตย์ตกหรือทะเลทราย ซึ่งถ้าใช้สีแดงหรือเหลืองมันอาจจะกลืนไปกับฉากหลังได้

กล้อง DSLR มี Focus Peaking ให้ใช้ไหม 

มี แต่มีข้อจำกัดอยู่บ้าง เนื่องจากกล้อง DSLR ใช้ช่องมองภาพแบบออปติคอลที่ใช้กระจกสะท้อนภาพ จึงไม่สามารถแสดงผลภาพซ้อนทับแบบดิจิทัลอย่าง Peaking ผ่านช่องมองภาพได้ แต่กล้อง DSLR รุ่นใหม่ๆ (เช่น Canon 5D Mark IV หรือ Nikon D850) จะมีให้ใช้เมื่อเปลี่ยนไปใช้โหมด Live View บนจอ LCD ด้านหลัง ส่วนกล้อง Mirrorless จะใช้งานได้สะดวกกว่า เพราะสามารถแสดงผล Peaking ได้ทั้งบนจอ LCD และช่องมองภาพอิเล็กทรอนิกส์

ใช้ Focus Peaking ร่วมกับ Auto Focus ได้ไหม 

ส่วนใหญ่แล้วทำได้ ผู้ผลิตกล้องหลายค่ายรวมถึง Sony และ Fujifilm จะมีโหมด AF+MF ซึ่งช่วยให้ออโต้โฟกัสทำงานเพื่อพาเราไปใกล้จุดที่โฟกัสแบบคร่าวๆ ในขณะที่ Focus Peaking ยังคงทำงานเพื่อแสดงให้เห็นว่าจุดไหนชัดเป๊ะบ้าง โหมดนี้มีประโยชน์มากในการใช้เช็กว่าระบบ AF ไม่ได้เผลอไปล็อกโฟกัสที่ฉากหลังหรือขนตาแทนที่จะเป็นรูม่านตา

Focus Peaking ไม่ใช่แค่ฟิลเตอร์สีสวยๆ บนจอ แต่ทำให้การโฟกัสแบบแมนนวลเป็นเรื่องง่าย ช่วยให้เราเชื่อใจสายตาตัวเองได้แม้ในที่แสงน้อย ไม่ว่าจะดูผ่านจอ LCD ของกล้องหรือส่งสัญญาณความละเอียดสูงไปยังจอมอนิเตอร์ไร้สายของ Hollyland การใช้อย่างถูกวิธีคือทางลัดไปสู่ความคมชัดระดับภาพยนตร์เลยล่ะค่ะ

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับ Hollyland Pyro Series ได้ที่ Inbox : Hollyland Thailand